The Eagle of the Jiroft Civilization

تمدن جیرفت در حوضه رودخانه هلیل‌رود در استان کرمان، نزدیک شهر امروزی جیرفت و تپه‌های کنارصندل قرار دارد. در کاوش‌های باستانی این منطقه تعداد زیادی اشیای کلریتی با نقوش پیچیده از حیوانات (عقاب، مار، عقرب، گاو، یوزپلنگ و موجودات ترکیبی) به دست آمده است.

از آنجایی که خط جیرفت هنوز به‌طور کامل رمزگشایی نشده است، تفسیر نقش نمادین نقش‌مایه‌ها بیشتر بر اساس مقایسه با تمدن‌های همجوار و متون بعدی شکل گرفته است. یکی از رایج‌ترین تفسیرها، نبرد خیر و شر یا نظم و آشوب است؛ در این دیدگاه عقاب نماد نیروهای آسمانی، قدرت، نور و نظم به‌شمار می‌رود و مار نماینده زمین، نیروهای تاریک، مرگ یا آشوب است. تفسیر دیگری این نقش را به اسطوره سومری-اکدی اتانا مرتبط می‌داند؛ در آن داستان عقاب و مار ابتدا متحدند و سپس دشمن می‌شوند، عقاب توسط شاه اتانا نجات می‌یابد و او را به آسمان می‌برد تا گیاه جاودانگی یا باروری را بیاورد. برخی پژوهشگران از جمله یوسف مجیدزاده معتقدند این داستان یا نسخه‌ای مشابه، ممکن است ریشه در جیرفت داشته باشد، زیرا نقوش گاو واژگون همراه با عقاب و نیز نبرد عقاب و مار در آثار این تمدن بسیار پرتکرار است.